12. ÝÖÓΣÖÛúß ³ÖÖÂÖÖ
¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ¸“Ö®ÖÖÛúß ¤é×™ÃÖê
ŸÖß®Ö ³ÖÖÝÖÖêÓ´ÖêÓ ²Ö™Ö Æã†Ö Æî… ¯ÖÎ£Ö´Ö ¯Öã¯֤®ŸÖÖ“ÖÖµÖÔÛê ÃÖæ¡Ö, ¤æÃÖ¸ê ¾Ö߸ÃÖê®ÖÖ“ÖÖµÖÔÛúß ™ßÛúÖ †Öî¸
ŸÖßÃÖ¸ê ™ßÛúÖ´ÖêÓ Ã£ÖÖ®Ö Ã£ÖÖ®Ö ¯Ö¸ ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ ×ÛúµÖê ÝÖµÖê ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖª †Öî¸
¯Öª… ÃÖæ¡ÖÖêÓÛúß ³ÖÖÂÖÖ †ÖפÃÖê †®ŸÖ ŸÖÛú ¯ÖÎÖÛéúŸÖ Æî †Öî¸ ‡®Ö ÃÖæ¡ÖÖêÓÛúß
ÃÖÓܵÖÖ Æî 177… ¾Ö߸ÃÖê®ÖÖ“ÖÖµÖÔÛúß ™ßÛúÖÛúÖ »ÖÝÖ³ÖÝÖ ŸÖéŸÖßµÖ ³ÖÖÝÖ
¯ÖÎÖÛéúŸÖ´ÖêÓ †Öî¸ ¿ÖêÂÖ ³ÖÖÝÖ ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ Æî… ˆ¤Ë¬ÖéŸÖ ¯ÖªÖêÓÛúß ÃÖÓܵÖÖ 221
Æî וִ֮ÖêÓ 17 ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ †Öî¸ ¿ÖêÂÖ ÃÖ²Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´ÖêÓ ÆîÓ… ‡ÃÖÃÖê
†®Öã´ÖÖ®Ö ×ÛúµÖÖ •ÖÖ ÃÖÛúŸÖÖ Æî ×Ûú ¾Ö߸ÃÖê®ÖÖµÖÔÛê ÃÖ®´ÖãÜÖ •ÖÖê •Öî®Ö
ÃÖÖ×ÆŸµÖ ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ £ÖÖ ˆÃÖÛúÖ †×¬ÖÛúÖÓ¿Ö ³ÖÖÝÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´ÖêÓ Æß £ÖÖ… ×Ûú®ŸÖã
ˆ®ÖÛê ÃÖ´ÖµÖÛê »ÖÝÖ³ÖÝÖ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ´ÖêÓ ÃÖÓÃÛéúŸÖÛúÖ ¯ÖÎÖ¬ÖÖ®µÖ ÆÖê ÝÖµÖÖ †Öî¸
ˆ®ÖÛúß ™ßÛúÖ´ÖêÓ •ÖÖê ÃÖÓÃÛéúŸÖ-¯ÖÎÖÛéúŸÖÛúÖ ¯Ö׸´ÖÖÞÖ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî ¾ÖÆ
¯ÖÎÖµÖ: ˆ®Ö ¤Öê®ÖÖêÓ ³ÖÖÂÖÖ†ÖêÓÛúß ŸÖÖŸÛúÖ×»ÖÛú †Ö¯Öê×õÖÛú ¯Öβֻ֟ÖÖÛúÖ
ªÖêŸÖÛú Æî… ‡ÃÖ ÃÖ´ÖµÖÃÖê ¯ÖÎÖÛéúŸÖÛúÖ ²Ö»Ö ‘Ö™ “Ö»ÖÖ †Öî¸ ÃÖÓÃÛéúŸÖÛúÖ ²ÖœÖ,
µÖÆÖÓŸÖÛú ×Ûú †Ö•ÖÛú»Ö •Öî×®ÖµÖÖêÓ´Öê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¯Öš®Ö ¯ÖÖš®ÖÛúß ²ÖÆãŸÖ Æß
´Ö®¤ŸÖÖ Æî… ×¤ÝÖ´²Ö¸ ÃÖ´ÖÖ•ÖÛê ×¾ÖªÖ»ÖµÖÖêÓ´ÖêÓ ŸÖÖê ¾µÖ¾Ö×Ã£ÖŸÖ ¹ý¯ÖÃÖê
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖÛê ¯ÖœÖ®ÖêÛúß ÃÖ¾ÖÔ£ÖÖ ¾µÖ¾ÖãÖÖ ¸Æß Æß ®ÖÆßÓ… ‹êÃÖß
†¾ÖãÖÖ´ÖêÓ ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÛúÖ ¯Ö׸“ÖµÖ Ûú¸ÖŸÖê ÃÖ´ÖµÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖ
¯Ö׸“ÖµÖ Ûú¸Ö ¤ê®ÖÖ ³Öß ˆ×“ÖŸÖ ¯ÖΟÖßŸÖ ÆÖêŸÖÖ Æî… ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ´ÖêÓ
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖ ´Öãܵ֟Ö: ¯ÖÖÓ“Ö ¯ÖÎÛúÖ¸Ûúß ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî---´ÖÖÝÖ¬Öß,
†¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß, ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß, ´ÖÆÖ¸Ö™Òß †Öî¸ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö…
´ÖÆÖ¾Ö߸þÖÖ´ÖßÛê ÃÖ´ÖµÖ´ÖêÓ †£ÖÖÔŸÖË
†Ö•ÖÃÖê »ÖÝÖ³ÖÝÖ œÖ‡Ô Æ•ÖÖ¸ ¾ÖÂÖÔ ¯Öæ¾ÖÔ •ÖÖê ³ÖÖÂÖÖ ´ÖÝÖ¬Ö ¯ÖÎÖÓŸÖ´ÖêÓ
¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ £Öß ¾ÖÆ ´ÖÖÝÖ¬Öß ÛúÆ»ÖÖŸÖß Æî…
‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖ ÛúÖê‡Ô þ֟ÖÓ¡Ö ÝÖÎÓ£Ö ®ÖÆßÓ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ… ×ÛÓŸÖã
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¾µÖÖÛú¸ÞÖÖê´ÖêÓ ‡ÃÖ
´ÖÖÝÖ¬Öß ³ÖÖÂÖÖÛúÖ Ã¾Ö¹ý¯Ö
²ÖŸÖ»ÖÖµÖÖ ÝÖµÖÖ Æî †Öî¸ Ûãú” ׿ֻÖÖ»ÖêÜÖÖêÓ †Öî¸ ®ÖÖ™ÛúÖêÓ´Öê ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛê
ˆ¤ÖƸÞÖ ×´Ö»ÖŸÖê ÆîÓ ×•Ö®Ö¯Ö¸ ÃÖê ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúß ŸÖß®Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ‹Ó Ã¯Ö™
ÃÖ´Ö—Ö´ÖêÓ •ÖÖ •ÖÖŸÖß ÆîÓ --
1.
¸ Ûê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ »Ö, •ÖîÃÖê
¸Ö•ÖÖ-»ÖÖ•ÖÖ, ®ÖÝÖ¸-ÞÖÝÖ»Ö,
2. ¿Ö, ÂÖ †Öî¸ ÃÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¿Ö …
•ÖîÃÖê, ¿Ö´Ö-¿Ö´Ö, ¤ÖÃÖß-¤Ö¿Öß, ´Ö®ÖãÂÖ-´Ö®Öã¿Ö …
3.
ÃÖÓ–ÖÖ†ÖêÓÛê ÛúŸÖÖÔÛúÖ¸Ûú ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö ¯Öã×»»ÖÓÝÖ ¹ý¯Ö´ÖêÓ ‹ … •ÖîÃÖê ¤ê¾Ö: ¤ê¾Öê,
®Ö¸:-ÞÖ»Öê,
ˆ¤ÖƸÞÖ--
†»Öê
ÛãÓú³Ö߻ֆօ ÛúÆê×Æ, Ûú×ÆÓ ŸÖã‹ ‹¿Öê ´Ö×ÞÖ²ÖÓ¬ÖÞÖã׌ÛúÞÖÞÖÖ´ÖÆê‹ »ÖÖ†Ûú߻֋
†ÓÝÖã»Ö߆‹ ¿Ö´ÖÖ¿ÖÖפ‹… (
¿ÖÛãÓúŸÖ»ÖÖ )
‘ †¸ê ÛãÓú³Öß»ÖÛú ! ÛúÆ, ÛúÆÖÓ ŸÖæ®Öê ‡ÃÖ ´Ö×ÞÖ²ÖÓ¬Ö †Öî¸ ˆŸÛúßÞÖÔ
®ÖÖ´Ö ¸Ö•ÖÛúßµÖ †ÓÝÖã»ÖßÛúÖê ¯ÖÖµÖÖ ’…
¤ãÃÖ¸ê
¯ÖÎÛúÖ¸Ûúß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ‡ÃÖ ÛúÖ¸ÞÖ ÛúÆ»ÖÖ‡Ô ×Ûú ˆÃÖ´ÖêÓ ´ÖÖÝÖ¬ÖßÛê
†Ö¬Öê »ÖõÖÞÖ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ, ŒµÖÖêÓ×Ûú, ÃÖÓ³Ö¾ÖŸÖ: ¾ÖÆ †Ö¬Öê ´ÖÝÖ¬Ö ¤ê¿Ö´ÖêÓ
¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ £Öß… ‡ÃÖß ³ÖÖÂÖÖ´ÖêÓ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö •Öî®Ö ÃÖæ¡ÖÖêÓÛúß ¸“Ö®ÖÖ Æã‡Ô £Öß
†Öî¸ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ‡ÃÖÛúÖ ¹ý¯Ö
†²Ö ¿¾ÖêŸÖÖ´²Ö¸ßµÖ ÃÖæ¡Ö-ÝÖÎÓ£ÖÖêÓ´ÖêÓ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî, ‡ÃÖß×»ÖµÖê ›Öò.
µÖÖÛúÖê²Öß®Öê ‡ÃÖê •Öî®Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÛúÆÖ Æî… ‡ÃÖ´ÖêÓ ÂÖ †Öî¸ ÃÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¿Ö
®Ö ÆÖêÛú¸ ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ÃÖ Æß ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî, ¸ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ »Ö ŸÖ£ÖÖ ÛúŸÖÖÔ
ÛúÖ¸Ûú´ÖêÓ ‘‹’×¾ÖÛú»¯ÖÃÖê ÆÖêŸÖÖ Æî, †£ÖÖÔŸÖË ÛúÆßÓ ÆÖêŸÖÖ
Æî †Öî¸ ÛúÆßÓ ®ÖÆßÓ ÆÖêŸÖÖ, †Öî¸ †×¬ÖÛú¸ÞÖ ÛúÖ¸ÛúÛúÖ ¹ý¯Ö ‘‹’ ¾Ö ‘×´´Ö’ Ûê †×ŸÖ׸ŒŸÖ ‘†Ó×ÃÖ’ »ÖÝÖÖÛú¸
³Öß ²Ö®ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî…
ˆ¤ÖƸÞÖ
:-
ÛúÖêÆÖ‡
´ÖÖÞÖÓ Æ×ÞÖµÖÖ µÖ ¾Öß¸ê »ÖÖê³ÖÃÃÖ ¯ÖÖÃÖê ×®Ö¸µÖÓ ´ÖÆÓŸÖÓ …
ŸÖ´ÆÖ ×Æ ¾Ö߸ê ×¾Ö¸†Öê ¾ÖÆÖ†Öê
×”Ó¤ê••Ö ÃÖÖêµÖÓ »ÖÆã³ÖæµÖÝÖÖ´Öß …… ( †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ )
ÛÎÖê¬ÖÖפ ¾Ö ´ÖÖ®Ö ÛúÖ Æ®Ö®Ö Ûú¸Ûê
´ÖÆÖ¾Ö߸®Öê »ÖÖê³ÖÛê ´ÖÆÖ®ÖË ¯ÖÖ¿ÖÛúÖê ŸÖÖê› ›Ö»ÖÖ… ‡ÃÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ ¾Ö߸ ¾Ö¬ÖÃÖê
×¾Ö¸ŸÖ ÆÖêÛú¸ ³ÖæŸÖÝÖÖ´Öß ¿ÖÖêÛúÛúÖ ×”®¤®Ö Ûú¸êÓ…
ÃÖãÃÖÖÞÖÓ×ÃÖ ¾ÖÖ ÃÖã®®ÖÖÝÖÖ¸êÓ×ÃÖ ¾ÖÖ
×ÝÖ׸ÝÖãÆÓ×ÃÖ ¾ÖÖ ¹ýŒÜÖ´Öæ»Ö×´´Ö ¾ÖÖ …
( †Ö“ÖÖ¸ÖÓÝÖ )
¿´Ö¿ÖÖ®Ö´ÖêÓ µÖÖ ¿Ö段ÖÖÝÖÖ¸´ÖêÓ µÖÖ
×ÝÖ׸ÝÖã±úÖ´ÖêÓ ¾Ö ¾ÖéõÖÛê ´Öæ»Ö´ÖêÓ ( ÃÖÖ¬Öã ×®Ö¾ÖÖÃÖ Ûú¸ê )
µÖê
´ÖÖÝÖ¬ÖßÛúß ¯ÖξÖé×¢ÖµÖÖÑ
†¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß´ÖêÓ ³Öß ¬Öß¸ê ¬Ö߸ê Ûú´Ö ÆÖêŸÖß ÝÖ‡Ô ÆîÓ …
¯ÖÎÖ“Öß®Ö
¿Öæ¸ÃÖê®Ö †£ÖÖÔŸÖË ´Ö£Öã¸ÖÛê †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖÛê ¯ÖΤê¿ÖÛúß ³ÖÖÂÖÖÛúÖ ®ÖÖ´Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß
Æî… ¾ÖîµÖÖÛú¸ÞÖÖêÓ®Öê ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖ •ÖîÃÖÖ Ã¾Ö¹ý¯Ö ²ÖŸÖ»ÖÖµÖÖ Æî ¾ÖîÃÖÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖ ®ÖÖ™ÛúÖêÓ´ÖêÓ ÛúÆßÓ ÛúÆßÓ ×´Ö»ÖŸÖÖ Æî, ¯Ö¸ ‡ÃÖÛúÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ
¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß ×¤ÝÖ´²Ö¸ •Öî®Ö
ÝÖÎÓ£ÖÖêÓ´ÖêÓ Æß ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… ¯Öξ֮֓ÖÃÖÖ¸Öפ ÛãÓú¤ÛãÓú¤Ö“ÖÖµÖÔÛê ÝÖÎÓ£Ö ‡ÃÖß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ´ÖêÓ ÆîÓ… ÛúÆÖ •ÖÖ
ÃÖÛúŸÖÖ Æî ×Ûú µÖÆ ×¤ÝÖ´²Ö¸ •Öî×®ÖµÖÖêÓÛúß ´ÖãÜµÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÃÖÖ×ÆןµÖÛú ³ÖÖÂÖÖ
Æî… ×Ûú®ŸÖã ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖ ¹ý¯Ö Ûãú” ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ†ÖêÓÛúÖê ×»ÖµÖê Æã‹ ÆÖê®ÖêÃÖê
ˆÃÖÛúÖ ¾ÖîµÖÖÛú¸ÞÖÖêÓÛúß ¿ÖÖî¸ÃÖê®ÖßÃÖê ¯Öé£ÖÛË ×®Ö¤êÔ¿Ö Ûú¸®ÖêÛê ÆêŸÖã ˆÃÖê ‘•Öî®Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß’ ÛúÆ®ÖêÛúÖ ×¸¾ÖÖ•Ö ÆÖê ÝÖµÖÖ Æî… •ÖîÃÖÖ ×Ûú
†ÖÝÖê “Ö»ÖÛú¸ ²ÖŸÖÖ»ÖÖµÖÖ •ÖÖ‹ÝÖÖ, ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£ÖÛúß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ´Öãܵ֟Ö: µÖÆß
Æî…
¿ÖÖî¸ÃÖê®ÖßÛúß
×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ‹Ñ µÖê ÆîÓ ×Ûú ˆÃÖ´ÖêÓ ¸ ÛúÖ »Ö Œ¾Öד֟ÖË Æß ÆÖêŸÖÖ Æî, ŸÖß®ÖÖêÓ
ÃÖÛúÖ¸ÖêÓ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ÃÖ Æß ÆÖêŸÖÖ Æî, †Öî¸ ÛúŸÖÖÔÛúÖ¸Ûú ¯Öã×»»ÖÓÝÖ
‹Ûú¾Ö“Ö®Ö´ÖêÓ †Öê ÆÖêŸÖÖ Æî… ‡ÃÖÛúß †®µÖ ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ‹Ó µÖê ÆîÓ ×Ûú ¿Ö²¤ÖêÓÛê
´Ö¬µÖ´ÖêÓ ŸÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¤, £Ö Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¬Ö, ³Ö Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ÛúÆßÓ ÛúÆßÓ Æ
†Öî¸ ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ×»Ö®Ö Ûéú¤®ŸÖÛê ¹ý¯Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¯ÖΟµÖµÖ, Ÿ¾ÖÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¢ÖÖ,
‡† µÖÖ ¤æÞÖ ÆÖêŸÖÖ Æî… •ÖîÃÖê ---
ÃÖãŸÖ:- ÃÖã¤Öê; ³Ö¾ÖןÖ-³ÖÖêפ µÖÖ
ÆÖê‡Ô ; Ûú£Ö´ÖË-ÛÓ¬Ö; ÛéúŸ¾ÖÖ-Ûú׸¢ÖÖ, Ûú׸†, Ûú׸¤æÞÖ; †Öפ
ˆ¤ÖƸÞÖ
--
¸¢ÖÖê ²ÖÓ¬Öפ Ûú´´ÖÓ ´Öã““Öפ
Ûú´´Öê×ÆÓ ¸ÖÝÖ-¸×Ƥ¯¯ÖÖ …
‹ÃÖÖê ²ÖÓ¬ÖÃÖ´ÖÖÃÖÖê •Öß¾ÖÖÞÖÓ •ÖÖÞÖ
×ÞÖ“”µÖ¤Öê …… ¯Öξ֓Ö. 2, 87.
ÞÖÖê ÃÖ§ÆÓ×ŸÖ ÃÖÖêŒÜÖÓ ÃÖãÆêÃÖã ¯Ö¸´ÖÓ
×ŸÖ ×¾ÖÝÖ¤-‘ÖÖ¤ßÞÖÓ …
ÃÖæ×ÞÖ¤æÞÖ ŸÖê †³Ö¾¾ÖÖ ³Ö¾¾ÖÖ ¾ÖÖ ŸÖÓ
¯Ö×›“”Ó×ŸÖ …… ¯Öξ֓Ö. 1, 62.
†£ÖÖÔŸÖË †ÖŸ´ÖÖ
¸ÖÝÖµÖãŒŸÖ ÆÖêÛú¸ Ûú´ÖÔ ²ÖÖÓ¬ÖŸÖÖ Æî ŸÖ£ÖÖ ¸ÖÝÖ¸×ÆŸÖ ÆÖêÛú¸ Ûú´ÖÖêÔÓÃÖê ´Ö㌟Ö
ÆÖêŸÖÖ Æî … µÖÆ •Öß¾ÖÖêÓÛúÖ ²ÖÓ¬ÖÃÖ´ÖÖÃÖ Æî, ‹êÃÖÖ ×®Ö¿“ÖµÖ •ÖÖ®ÖÖê …
‘ÖÖןֵÖÖ
Ûú´ÖÖêÕÃÖê ¸×ÆŸÖ ( Ûê¾Ö»Öß ³ÖÝÖ¾ÖÖ®ÖË ) ÛúÖ ÃÖãÜÖ Æß ÃÖãÜÖÖêÓ´ÖêÓ ÁÖêš Æî,
‹êÃÖÖ ÃÖã®ÖÛú¸ •ÖÖê ÁÖ¬¤Ö ®ÖÆßÓ Ûú¸ŸÖê ¾Öê †³Ö¾µÖ ÆîÓ †Öî¸ •ÖÖê ³Ö¾µÖ ÆîÓ ¾Öê
ˆÃÖê ´ÖÖ®ÖŸÖê ÆîÓ …
´ÖÆÖ¸Ö™Òß
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ´ÖÆÖ¸Ö™ÒÛúß ³ÖÖÂÖÖ Æî וÖÃÖÛúÖ Ã¾Öºþþ¯Ö ÝÖÖ£ÖÖÃÖ¯ŸÖ¿ÖŸÖß,
ÃÖêŸÖã²ÖÓ¬Ö, ÝÖˆ›¾ÖÆ †Öפ ÛúÖ¾µÖÖêÓ´ÖêÓ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… ÃÖÓÃÛéúŸÖ
®ÖÖ™ÛúÖêÓ´ÖêÓ •ÖÆÖÑ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÛúÖ ¯ÖεÖÖêÝÖ ÆÖêŸÖÖ Æî ¾ÖÆÖÑ ¯ÖÖ¡Ö ²ÖÖŸÖ“ÖߟÖ
ŸÖÖê ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß´ÖêÓ Ûú¸ŸÖê ÆîÓ †Öî¸ ÝÖÖŸÖê ´ÖÆÖ¸Ö™Òß´ÖêÓ ÆîÓ, ‹êÃÖÖ
×¾Ö«Ö®ÖÖêÓÛúÖ ´ÖŸÖ Æî… ‡ÃÖÛúÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ •Öî×®ÖµÖÖêÓ®Öê ³Öß ÜÖæ²Ö ´ÖÆÖ¸Ö™Òß ×ÛúµÖÖ Æî… ¯Öˆ“Ö“Ö׸†Ó, ÃÖ´Ö¸Ö‡““ÖÛúÆÖ, ÃÖã¸ÃÖãÓ¤¸ß“Ö׸†Ó,
¯ÖÖÃÖÞÖÖÆ“Ö׸†Ó †Öפ ÛúÖ¾µÖ †Öî¸ ¿¾ÖêŸÖÖÓ²Ö¸
†ÖÝÖ´Ö ÃÖæ¡ÖÖêÓÛê ³ÖÖµÖ, “ÖæÞÖßÔ, ™ßÛúÖ, †ÖפÛúß ³ÖÖÂÖÖ ´ÖÆÖ¸Ö™Òß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
Æî… ¯Ö¸ µÖÆÖÓ ³Öß •Öî×®ÖµÖÖêÓ®Öê ‡¬Ö¸ ˆ¬Ö¸ÃÖê †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬ÖßÛúß ¯ÖξÖé×¢ÖµÖÖÑ
»ÖÖÛú¸ ˆÃÖ¯Ö¸ †¯Ö®Öß ”Ö¯Ö »ÖÝÖÖ ¤ß Æî, †Öî¸ ‡ÃÖ ÛúÖ¸ÞÖ ‡®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛúß ³ÖÖÂÖÖ
•Öî®Ö ´ÖÆÖ¸Ö™Òß ÛúÆ»ÖÖŸÖß Æî… •Öî®Ö ´ÖÆÖ¸Ö™Òß´ÖêÓ ÃÖ¯ŸÖ¿ÖŸÖß ¾Ö ÃÖêŸÖã²ÖÓ¬Ö
†ÖפÛúß ³ÖÖÂÖÖÃÖê ×¾Ö»ÖõÖÞÖ †Öפ ¾Ö , ׫Ÿ¾Ö´ÖêÓ ®Ö †Öî¸ »Öã¯ŸÖ ¾ÖÞÖÔÛê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ µÖ ÁÖãןÖÛúÖ ˆ¯ÖµÖÖêÝÖ Æã†Ö Æî,
•ÖîÃÖÖ •Öî®Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß´ÖêÓ ³Öß ÆÖêŸÖÖ Æî… ´ÖÆÖ¸Ö™ÒßÛê ×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖÞÖ •ÖÖê
ˆÃÖê ¿ÖÖî¸ÃÖê®ÖßÃÖê ¯Öé£ÖÛË Ûú¸ŸÖê ÆîÓ, µÖê ÆîÓ ×Ûú µÖÆÖÓ ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ ŸÖ ÛúÖ
»ÖÖê¯Ö ÆÖêÛú¸ Ûê¾Ö»Ö ˆÃÖÛúÖ Ã¾Ö¸ ¸Æ •ÖÖŸÖÖ Æî, ×ÛÓŸÖã ¾ÖÆ ¤ ´ÖêÓ ¯Ö׸¾ÖןÖÔŸÖ
®ÖÆßÓ ÆÖêŸÖÖ… ˆÃÖß ¯ÖÎÛúÖ¸ £Ö µÖÆÖÓ ¬Ö ´ÖêÓ ¯Ö׸¾ÖןÖÔŸÖ ®Ö ÆÖêÛú¸ Æ ´ÖêÓ
¯Ö׸¾ÖןÖÔŸÖ ÆÖêŸÖÖ Æî, †Öî¸ ×ÛεÖÖÛúÖ ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ×»ÖÛú ¹ý¯Ö ‰úÞÖ »ÖÝÖÖÛú¸
²Ö®ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… •Öî®Ö ´ÖÆÖ¸Ö™Òß´ÖêÓ ‡®Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ†ÖêÓÛê †×ŸÖ׸ŒŸÖ ÛúÆßÓ
ÛúÆßÓ ¸ ÛúÖ »Ö ¾Ö ¯ÖΣִÖÖ®ŸÖ ‹
†Ö•ÖÖŸÖÖ Æî … •ÖîÃÖê ---
•ÖÖ®ÖÖןÖ-•ÖÖÞÖ‡; Ûú£Ö´ÖË-ÛúÆÓ; ³Ö柾ÖÖ-ÆÖê‰úÞÖ;
†Öפ …
ˆ¤ÖƸÞÖÖ£ÖÔ
--
ÃÖ¾¾ÖÖµÖ¸êÞÖ “Ö»ÖÞÖê ÝÖã¹ýÃÃÖ
®Ö×´Ö‰úÞÖ ¤ÃÖ¸Æß ¸ÖµÖÖ …
¯Ö×¾ÖÃÖ¸‡ ×®ÖµÖ´Ö-®ÖµÖ×¸Ó ÃÖÖ‹µÖÓ •ÖÞÖ-¬ÖÞÖÖ‡ÞÞÖÓ ……
( ¯Öˆ´Ö. “Ö. 31, 38, ¯Öé. 132. )
†£ÖÖÔŸÖË ÃÖ²Ö ¯ÖÎÛúÖ¸ÃÖê ÝÖã¹ýÛê
“Ö¸ÞÖÖêÓÛúÖê ®Ö´ÖÃÛúÖ¸ Ûú¸Ûê ¤¿Ö¸£Ö ¸Ö•ÖÖ •Ö®Ö-¬Ö®Ö-¯Ö׸¯ÖæÞÖÔ †¯Ö®Öß ®ÖÝÖ¸ß
ÃÖÖÛêŸÖ´ÖêÓ ¯ÖξÖê¿Ö Ûú¸ŸÖê ÆîÓ …
ÛδÖ×¾ÖÛúÖÃÖÛúß ¤é×™ÃÖê †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö
³ÖÖÂÖÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÛúÖ ÃÖ²ÖÃÖê †×®ŸÖ´Ö ºþþ¯Ö Æî; ˆÃÖÃÖê †ÖÝÖê ×±ú¸ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ
¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®Ö ×Æ®¤ß, ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß, ´Ö¸Öšß †Öפ ³ÖÖÂÖÖ†ÖêÓÛúÖ ºþþ¯Ö ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ »ÖêŸÖß
Æî… ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖ¯Ö¸ ³Öß •Öî×®ÖµÖÖêÓ ÛúÖ ¯ÖÎÖµÖ: †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ‹Ûú”¡Ö †×¬ÖÛúÖ¸ ¸ÆÖ Æî… ×•ÖŸÖ®ÖÖ ÃÖÖ×ÆŸµÖ ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖ
†³ÖߟÖÛú ¯ÖÎÛúÖ¿Ö´ÖêÓ †ÖµÖÖ Æî ˆÃÖ´ÖêÓÛúÖ Ûú´ÖÃÖê Ûú´Ö ŸÖß®Ö “ÖÖî£ÖÖ‡Ô ×ÆÃÃÖÖ
פÝÖ´²Ö¸ •Öî®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÛúÖ Æî… Ûãú” ×¾Ö«Ö®ÖÖêÓÛúÖ ‹êÃÖÖ ´ÖŸÖ Æî ×Ûú ו֮֟Öß
¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖ‹Ñ £Öß ˆ®Ö ÃÖ²ÖÛúÖ ×¾ÖÛú×ÃÖŸÖ ÆÖêÛú¸ ‹Ûú ‹Ûú †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ²Ö®ÖÖ…
•ÖîÃÖê, ´ÖÖÝÖ¬Öß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö, ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö, ´ÖÆÖ¸Ö™Òß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö †Öפ…
²ÖÖ “ÖµÖÖÔ¯Ö¤ÖêÓ ¾Ö ×¾ÖªÖ¯ÖןÖÛúß ÛúßןÖÔ»ÖŸÖÖ´ÖêÓ ´ÖÖÝÖ¬Öß †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ¯ÖÖµÖÖ
•ÖÖŸÖÖ Æî… ×Ûú®ŸÖã ×¾Ö¿ÖêÂÖ ÃÖÖ×ÆןµÖÛú ˆ®®Ö×ŸÖ ×•ÖÃÖ †¯Ö³ÖÎÓ¿ÖÛúß Æã‡Ô ¾ÖÆ
¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß ´ÖÆÖ¸Ö™Òß ×´Ö×ÁÖŸÖ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö Æî, וÖÃÖê Ûãú” ¾ÖîµÖÖÛú¸ÞÖÖêÓ®Öê
®ÖÖÝÖ¸ †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ³Öß ÛúÆÖ Æî, ŒµÖÖêÓ×Ûú, ×ÛúÃÖß ÃÖ´ÖµÖ ÃÖ³Ö¾ÖŸÖ: ¾ÖÆ ®ÖÖÝÖ׸Ûú
»ÖÖêÝÖÖêÓÛúß ²ÖÖê»Ö“ÖÖ»ÖÛúß ³ÖÖÂÖÖ £Öß… ¯Öã¯֤®ŸÖÛéúŸÖ ´ÖÆÖ¯Öã¸ÖÞÖ,
ÞÖÖµÖÛãú´ÖÖ¸“Ö׸ˆ, •ÖÃÖƸ“Ö׸ˆ, ŸÖ£ÖÖ †®µÖ Ûú×¾ÖµÖÖêÓÛê Ûú¸ÛÓ›“Ö׸ˆ,
³Ö×¾ÖÃÖµÖ¢ÖÛúÆÖ, ÃÖÞÖÛãú´ÖÖ¸“Ö׸ˆ, ÃÖÖ¾ÖµÖ¬Ö´´Ö¤ÖêÆÖ, ¯ÖÖÆ㛤ÖêÆÖ, ‡ÃÖß
³ÖÖÂÖÖÛê ÛúÖ¾µÖ Æî… ‡ÃÖ ³ÖÖÂÖÖÛúÖê †¯Ö³ÖÓÎ¿Ö ®ÖÖ´Ö ¾ÖîµÖÖÛú¸ÞÖÖêÓ®Öê פµÖÖ Æî,
ŒµÖÖêÓ×Ûú ¾Öê ×ãÖן֯ÖÖ»ÖÛú ÆÖê®ÖêÃÖê ³ÖÖÂÖÖÛê þÖÖ³ÖÖ×¾ÖÛú ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®ÖÛúÖê
×¾ÖÛúÖÃÖ ®Ö ÃÖ´Ö—ÖÛú¸ ×¾ÖÛúÖ¸ ÃÖ´Ö—ÖŸÖê £Öê… ¯Ö¸ ‡ÃÖ †¯Ö´ÖÖ®Ö•Ö®ÖÛú ®ÖÖ´ÖÛúÖê
»ÖêÛú¸ ³Öß µÖÆ ³ÖÖÂÖÖ ÜÖæ²Ö ±ú»Öß ±æú»Öß †Öî¸ ˆÃÖßÛúß ¯ÖãסֵÖÖ †Ö•Ö ÃÖ´ÖßÖ
ˆ¢Ö¸ ³ÖÖ¸ŸÖÛúÖ ÛúÖ•Ö¾µÖ¾ÖÆÖ¸ ÃÖ´ÆÖ»Öê Æã‹ Æî…
‡ÃÖ
³ÖÖÂÖÖÛúß ÃÖÓ–ÖÖ ¾Ö ×ÛεÖÖÛúß ºþþ¯Ö¸“Ö®ÖÖ †®µÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÖêÓÃÖê ²ÖÆãŸÖ Ûãú”
׳֮®Ö ÆÖê ÝÖ‡Ô Æî … ˆ¤ÖƸÞÖÖ£ÖÔ,
ÛúŸÖÖÔ ¾Ö Ûú´ÖÔ ÛúÖ¸Ûú ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö, ˆÛúÖ¸Ö®ŸÖ ÆÖêŸÖÖ Æî •ÖîÃÖê, ¯Öã¡ÖÖê,
¯Öã¡Ö´ÖË-¯Öã¢Öã; ¯Öã¡ÖêÞÖ-¯Öã¢ÖêÓ; ¯Öã¡ÖÖµÖ, ¯Öã¡ÖÖŸÖË, ¯Öã¡ÖõÖ-¯Öã¢ÖÆã;
¯Öã¡Öê-¯Öã¢Öê, ¯Öã×¢Ö, ¯Öã¢Ö×ÆÓ, †Öפ …
×ÛεÖÖ´ÖêÓ, Ûú¸Öê×´Ö-Ûú¸ˆÓ;
Ûãú¾ÖÔ×®ŸÖ-Ûú¸×ÆÓ ; Ûãú¹ý£Ö-Ûú¸Æã, †Öפ
…
‡ÃÖ´ÖêÓ
®ÖµÖê ®ÖµÖê ”®¤ÖêÓÛúÖ ¯ÖÎÖ¤ã³ÖÖÔ¾Ö Æã†Ö •ÖÖê ¯Öã¸Ö®Öß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¾Ö
¯ÖÎÖÛéúŸÖ´ÖêÓ ®ÖÆßÓ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê, ×ÛÓŸÖã •ÖÖê ×Æ®¤ß, ÝÖã•Ö¸ÖŸÖß, ´Ö¸Öšß †Öפ
†Ö¬Öã×®ÖÛú ³ÖÖÂÖÖ†ÖêÓ´Öê ÃÖã¯ÖΓÖ×»ÖŸÖ Æã‹ … †®ŸÖ-µÖ´ÖÛú †£ÖÖÔŸÖË ŸÖãÛú²ÖÓ¤ß
‡®Ö ¿Ö²¤ÖêÓÛúß ‹Ûú ²Ö›ß ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖÖ Æî … ¤ÖêÆÖ, “ÖÖî¯ÖÖ‡Ô †Öפ ”®¤ µÖÆÖÓÃÖê Æß
×Æ®¤ß´ÖêÓ †ÖµÖê …
†¯Ö³ÖÎÓ¿ÖÛú
ˆ¤ÖƸÞÖ--
ÃÖãÆã
ÃÖÖ¸ˆ ´ÖÞÖãµÖ¢ÖÞÖÆÓ ŸÖÓ ÃÖãÆã ¬Ö´´ÖÖµÖ¢ÖËã …
¬Ö´´Öã
×¾Ö ¸ê ×•ÖµÖ ŸÖÓ Ûú¸×Æ •ÖÓ †¸ÆÓŸÖ‡Ó ¾Öã¢Öã ……
ÃÖÖ¾ÖµÖ¬Ö´´Ö¤ÖêÆÖ …… 4 ……
†£ÖÖÔŸÖË ÃÖãÜÖ ´Ö®Öãµ֟¾ÖÛúÖ ÃÖÖ¸ Æî
†Öî¸ ¾ÖÆ ÃÖãÜÖ ¬Ö´ÖÔÛê †Ö¬Öß®Ö Æî… ¸ê •Öß¾Ö ! ¾ÖÆ ¬Ö´ÖÔ Ûú¸ •ÖÖê †¸ÆÓŸÖÛúÖ ÛúÆÖ
Æã†Ö Æî…
ਅ
×¾Ö¿ÖêÂÖ »ÖõÖÞÖÖêÓÛê †×ŸÖ׸ŒŸÖ þָ †Öî¸ ¾µÖÓ•Ö®ÖÃÖ´²ÖÓ¬Öß Ûãú” ×¾Ö»ÖõÖÞÖŸÖÖ‹Ó
ÃÖ³Öß ¯ÖÎÖÛéúŸÖÖêÓ´ÖêÓ ÃÖ´ÖÖ®Ö¹ý¯ÖÃÖê ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî… •ÖîÃÖê, þָÖêÓ´ÖêÓ ‹ê
†Öî¸ †Öî, Šú †Öî¸ »Öé ÛúÖ †³ÖÖ¾Ö †Öî¸ ˆ®ÖÛê ãÖÖ®Ö ¯Ö¸ ÛδֿÖ: †‡, †ˆ, †£Ö¾ÖÖ
‹, †Öê, ŸÖ£ÖÖ † µÖÖ ‡ ÛúÖ †Ö¤ê¿Ö; ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ ¾µÖÓ•Ö®ÖÖêÓ´ÖêÓ †®ÖêÛú ¯ÖÎÛúÖ¸Ûê
¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ¾Ö ˆ®ÖÛúÖ »ÖÖê¯Ö, ÃÖÓµÖãŒŸÖ ¾µÖÓ•Ö®ÖÖêÓÛúÖ †ÃÖÓµÖãŒŸÖ µÖÖ
׫Ÿ¾Öºþþ¯Ö ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö, ¯ÖÓ“Ö´ÖÖõÖ¸ ›:, ˜ÖË
†Öפ ÃÖ²ÖÛê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ƻ֮ŸÖ †¾ÖãÖÖ´ÖêÓ †®ÖãþÖÖ¸ ¾Ö þָÃÖ×ÆŸÖ
†¾ÖãÖÖ´ÖêÓ ÞÖ ´ÖêÓ ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö… µÖê ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ו֮֟Öß ¯Öã¸Ö®Öß
ÆÖêÝÖß ˆŸÖ®Öê Ûú´Ö †Öî¸ ×•ÖŸÖ®Öß †¾ÖÖÔ“Öß®Ö ÆÖêÝÖß ˆŸÖ®Öß †×¬ÖÛú ´ÖÖ¡ÖÖ´ÖêÓ
¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ… †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ³ÖÖÂÖÖ´ÖêÓ
µÖê ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö †¯Ö®Öß “Ö¸´Ö ÃÖß´ÖÖ¯Ö¸ ¯ÖÆãÑ“Ö ÝÖµÖê †Öî¸ ¾ÖÆÖÓÃÖê ×±ú¸
³ÖÖÂÖÖÛê ¹ý¯Ö´ÖêÓ ¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ÆÖê “Ö»ÖÖ…
‡®Ö ÃÖ²Ö ¯ÖÎÖÛéúŸÖÖêÓ´ÖêÓ ¯ÖÎßÖãŸÖ
ÝÖÎÓ£ÖÛúß ³ÖÖÂÖÖÛúÖ šßÛú ãÖÖ®Ö ŒµÖÖ Æî ‡ÃÖÛê ¯ÖæÞÖÔŸÖ: ×®ÖÞÖÔµÖ Ûú¸®ÖêÛúÖ †³Öß
ÃÖ´ÖµÖ ®ÖÆßÓ †ÖµÖÖ, ŒµÖÖêÓ×Ûú, ÃÖ´ÖÃŸÖ ¬Ö¾Ö»Ö ×ÃÖ¬¤Ö®ŸÖ †´Ö¸Ö¾ÖŸÖßÛúß ¯ÖÎןÖÛê
1465 ¯Ö¡ÖÖêÓ´ÖêÓ ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ Æã†Ö Æî… ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö ˆÃÖÛê ¯ÖÎ£Ö´Ö 65 ¯Ö¡ÖÖêÓ´ÖÖ¡ÖÛúÖ
ÃÖÓÃÛú¸ÞÖ Æî, †ŸÖ‹¾Ö µÖÆ ˆÃÖÛúÖ ²ÖÖ‡ÔÃÖ¾ÖÖÓ †Ó¿Ö Æî… ŸÖ£ÖÖ ¬Ö¾Ö»ÖÖ †Öî¸
•ÖµÖ¬Ö¾Ö»ÖÖÛúÖê ×´Ö»ÖÖÛú¸ ¾Ö߸ÃÖê®ÖÛúß ¸“Ö®ÖÖÛúÖ µÖÆ Ûê¾Ö»Ö “ÖÖ»ÖßÃÖ¾ÖÖÓ †Ó¿Ö
²ÖîšêÝÖÖ… ÃÖÖê ³Öß ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ‹Ûú´ÖÖ¡Ö ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖÎןÖÛúß †³Öß †³Öß Ûúß Æã‡Ô
¯ÖÖÓ“Ö¾ÖßÓ ”š¾ÖßÓ ¯ÖßœßÛúß ¯ÖÎןֵÖÖêÓ¯Ö¸ÃÖê ŸÖîµÖÖ¸ ×ÛúµÖÖ ÝÖµÖÖ Æî †Öî¸ ´Öæ»Ö
¯ÖÎןÖÛê ×´Ö»ÖÖ®ÖÛúÖ ÃÖㆾÖÃÖ¸ ³Öß ®ÖÆßÓ ×´Ö»Ö ÃÖÛúÖ… ‹êÃÖß †¾ÖãÖÖ´ÖêÓ ‡ÃÖ
ÝÖÎÓ£ÖÛúß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖ ¾Ö ¾µÖÖÛú¸ÞÖÛê ×¾ÖÂÖµÖ´ÖêÓ Ûãú” ×®Ö¿“ÖµÖ Ûú¸®ÖÖ ²Ö›Ö
Ûúך®Ö ÛúÖµÖÔ Æî, ×¾Ö¿ÖêÂÖŸÖ: •Ö²Ö ×Ûú ¯ÖÎÖÛéúŸÖÖêÓÛúÖ ³Öê¤ ²ÖÆæŸÖ Ûãú”
¾ÖÞÖÔ×¾Ö¯ÖµÖÔµÖÛê ‰ú¯Ö¸ †¾Ö»Ö×´²ÖŸÖ Æî… ŸÖ£ÖÖ×¯Ö ‡ÃÖ ÝÖÎÓ£ÖÛê ÃÖæõ´Ö
†¬µÖµÖ®ÖÖפÛúß ÃÖã×¾Ö¬ÖÖÛê ×»ÖµÖê ¾Ö ‡ÃÖÛúß ³ÖÖÂÖÖÛê ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ ¯Öο®ÖÛúß
†Öê¸ ×¾Ö«Ö®ÖÖêÓÛúÖ ¬µÖÖ®Ö †ÖÛú×ÂÖÔŸÖ Ûú¸®ÖêÛê ÆêŸÖã ˆÃÖÛúß ³ÖÖÂÖÖÛúÖ Ûãú”
þֺþþ¯Ö ²ÖŸÖ»ÖÖ®ÖÖ µÖÆÖÓ †®Öã×“ÖŸÖ ®Ö ÆÖêÝÖÖ…
1. ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö´ÖêÓ ŸÖ ²ÖÆã¬ÖÖ ¤
´ÖêÓ ¯Ö׸¾ÖןÖÔŸÖ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî, •ÖîÃÖê, ÃÖã¡ÖÖêÓ´ÖêÓ --ÝÖפ-ÝÖןÖ;
“Ö¤ã-“ÖŸÖã:; ¾Öߤ¸ÖÝÖ-¾ÖߟָÖÝÖ;
´Öפ-´ÖןÖ, †Öפ… ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ --¯Ö¾¾Ö¤-¯Ö¾ÖÔŸÖ; †¤ß¤-†ŸÖߟÖ; ŸÖפµÖ-ŸÖéŸÖßµÖ,
†Öפ … ™ßÛúÖ´ÖêÓ ---†¾Ö¤Ö¸Öê-†¾ÖŸÖÖ¸:; ‹¤ê-‹ŸÖê; ¯Öפ¤-¯Öן֟Ö;
דÖÓן֤Ó-דÖÓןִ֟ÖË; ÃÖÓך¤Ó-ÃÖÓ×ãִ֟ÖË; ÝÖÖꤴÖ-ÝÖÖîŸÖ´Ö, †Öפ …
×Ûú®ŸÖã
†®ÖêÛú ãÖÖ®ÖÖêÓ¯Ö¸ ŸÖ ÛúÖ »ÖÖê¯Ö ³Öß ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî,
µÖ£ÖÖ--ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ--ÝÖ‡-ÝÖןÖ; “Öˆ-“ÖŸÖã:; ¾ÖßµÖ¸ÖµÖ-¾ÖߟָÖÝÖ;
•ÖÖê‡×ÃÖµÖ-•µÖÖêןÖÂÛú; †Öפ… ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ-Æê‰ú-ÆêŸÖã:; ¯ÖµÖ‡Ô-¯ÖÎÛéúןÖ;
†Öפ … ™ßÛúÖ´ÖêÓ--ÃÖ´´Ö‡-ÃÖ´´ÖןÖ; “ֈ׾¾ÖÆ-“ÖŸÖã×¾ÖÔ¬Ö; ÃÖ¾¾Ö‘ÖÖ‡-ÃÖ¾ÖÔ‘ÖÖןÖ;
†Öפ…
×ÛεÖÖÛê
¹ý¯ÖÖêÓ´ÖêÓ ³Öß †×¬ÖÛúŸÖ: ×ŸÖ µÖÖ ŸÖê Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ פ µÖÖ ¤ê ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ
… •ÖîÃÖê, ( ÃÖã¡ÖÖêÓ´Öê †×Ÿ£Ö Ûê ×ÃÖ¾ÖÖµÖ ¤æÃÖ¸ß ÛúÖê‡Ô ×ÛεÖÖ ®ÖÆßÓ Æî )
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ-ÞÖµÖפ-®ÖµÖןÖ; ×”••Ö¤ê-×”ªŸÖê; •ÖÖÞÖפ-•ÖÖ®ÖÖןÖ;
×»ÖÓ¯Öפ-×»Ö´¯ÖןÖ; ¸Öê“Öêפ-¸Öê“ÖŸÖê; ÃÖ§Æפ-ÁÖ§¬ÖÖןÖ; ÛãúÞÖÖפ-Ûú¸ÖêןÖ;
†Öפ… ™ßÛúÖ´ÖêÓ-Ûú߸¤ê, Ûú߸פ-×Ûε֟Öê; ×ÜÖ¾Öפ-×õÖ¯ÖןÖ; ˆ““Öפ-ˆ“µÖŸÖê;
•ÖÖÞÖפ-•ÖÖ®ÖÖןÖ; ¯Ö¹ý¾Öêפ-¯Öιý¯ÖµÖןÖ; ¾Ö¤×¤-¾Ö¤×ŸÖ;
×¾Ö¹ý•—Ö¤ê-×¾Ö¹ý¬µÖŸÖê; †Öפ…
×Ûú®ŸÖã ŸÖ ÛúÖ »ÖÖê¯Ö ÆÖêÛú¸ ÃÖÓµÖÖêÝÖß
þָ´ÖÖ¡Ö ¿ÖêÂÖ ¸Æ®ÖêÛê ³Öß ˆ¤ÖƸÞÖ ²ÖÆãŸÖ ×´Ö»ÖŸÖê ÆîÓ µÖ£ÖÖ -ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ -ÆÖê‡,
ƾև-³Ö¾ÖןÖ; ÛúÆê‡-Ûú£ÖµÖןÖ; ¾ÖŒÜÖÖÞÖ‡-¾µÖÖܵÖÖןÖ; ³Ö´Ö‡-³ÖδÖןÖ;
³ÖÞÞÖ‡-³ÖÞµÖŸÖê, †Öפ … ™ßÛúÖ´ÖêÓ-ÛãúÞÖ‡-Ûú¸ÖêןÖ; ¾ÖÞÞÖê‡-¾ÖÞÖÔµÖןÖ; †Öפ …
2. ×ÛεÖÖ†ÖêÓÛê ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ×»ÖÛú
¹ý¯ÖÖêÓÛê ˆ¤ÖƸÞÖ ‡ÃÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ ×´Ö»ÖŸÖê ÆîÓ-‡µÖ-”×øµÖ-ŸµÖ¾ÖŸ¾ÖÖ… ¢Öã
-Ûú™™ã-ÛéúŸ¾ÖÖ … †-†×ÆÝÖ´´Ö-†×¬ÖÝÖ´µÖ… ¤æÞÖ-†×ÃÃÖ¤æÞÖ-†Ö×ÁÖŸµÖ… ‰úÞÖ-†×ÃÃÖ‰úÞÖ,
¤™ËšæÞÖ, ´ÖÖê¢ÖæÞÖ, ¤Ö‰úÞÖ, דÖÓן։úÞÖ, †Öפ…
3. ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ Ûú Ûê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ ÝÖ
†Ö¤ê¿ÖÛê ˆ¤ÖƸÞÖ ×´Ö»ÖŸÖê Æî… µÖ£ÖÖ--ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ-¾Öê¤ÝÖ-¾Öê¤Ûú… ÝÖÖ£ÖÖ´ÖêÓ -
‹ÝÖ¤êÃÖ-‹Ûú¤ê¿Ö, ™ßÛúÖ´ÖêÓ-‹ÝÖ¢Ö-‹ÛúŸ¾Ö; ²ÖÓ¬ÖÝÖ-²Ö®¬ÖÛú;
†¯¯ÖÖ²ÖÆãÝÖ-†»¯Ö²ÖÆ㟾Ö; †ÖÝÖÖÃÖ-†ÖÛúÖ¿Ö; •ÖÖÞÖãÝÖ-–ÖÖµÖÛú; †Öפ…
×Ûú®ŸÖã
²ÖÆã¬ÖÖ ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ Ûú ÛúÖ »ÖÖê¯Ö ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… µÖ£ÖÖ--ÃÖã¡ÖÖêÓ´ÖêÓ
--ÃÖÖÓ¯Ö¸Ö‡µÖ-ÃÖÖ´¯Ö¸Ö×µÖÛú; ‹‡ÓפµÖ-‹Ûê×®¦µÖ; ÃÖÖ´ÖÖ‡µÖ-ÃÖÖ´ÖÖ×µÖÛú;
ÛúÖ‡µÖ-ÛúÖ×µÖÛú… ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ-ן֟£ÖµÖ¸-ŸÖߣÖÕÛú¸; ¾ÖÖµÖ¸ÞÖß-¾µÖÖÛú¸ÞÖß;
¯ÖµÖ‡Ô-¯ÖÎÛéúןÖ; ¯ÖÓ“Ö‹ÞÖ-¯ÖÓ“ÖÛê®Ö; ÃÖ´ÖÖ‡ÞÞÖ-ÃÖ´ÖÖÛúßÞÖÔ; †×ƵÖÖ¸-†×¬ÖÛúÖ¸…
™ßÛúÖ´ÖêÓ-‹µÖ-‹Ûú; ¯Ö׸µÖ´´Ö-¯Ö׸Ûú´ÖÔ; ×ÛúפµÖ´´Ö-ÛéúןÖÛú´ÖÔ;
¾ÖÖµÖ¸ÞÖ-¾µÖÖÛú¸ÞÖ; ³Ö›Ö¸‹ÞÖ-³Ö¼Ö¸ÛêÞÖ, †Öפ…
4. ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ Ûú, ÝÖ, “Ö, •Ö, ŸÖ, ¤
†Öî¸ ¯Ö Ûê »ÖÖê¯ÖÛê ŸÖÖê ˆ¤ÖƸÞÖ
ÃÖ¾ÖÔ¡Ö ¯ÖÖµÖê Æß •ÖÖŸÖê ÆîÓ, ×Ûú®ŸÖã ‡®Ö´ÖêÓÃÖê Ûãú”Ûê »ÖÖê¯Ö ®Ö ÆÖê®ÖêÛê ³Öß
ˆ¤ÖƸÞÖ ×´Ö»ÖŸÖê ÆîÓ… µÖ£ÖÖ---ÝÖ---ÃÖ•ÖÖêÝÖ---ÃÖµÖÖêÝÖ; ÃÖÓ•ÖÖêÝÖ-ÃÖÓµÖÖêÝÖ;
“ÖÖÝÖ-ŸµÖÖÝÖ; •ÖãÝÖ-µÖãÝÖ; †Öפ… ŸÖ-×¾ÖŸÖߤ-¾µÖŸÖߟօ ¤-”¤ã´ÖŸ£Ö-”©Ã£Ö,
²ÖÖ¤¸-²ÖÖ¤¸; •ÖãÝÖÖפ-µÖãÝÖÖפ; †ÞÖã¾ÖÖ¤-†®Öã¾ÖÖ¤; ¾Öê¤, ˆ¤Ö¸, †Öפ…
5. £Ö †Öî¸ ¬Ö Ûê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ ¯ÖÎÖµÖ:
Æ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî, ×ÛÓŸÖã ÛúÆßÓ ÛúÆßÓ
£Ö Ûê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ ¬Ö †Öî¸ ¬Ö Ûê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ ¬Ö Æß ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî…
µÖ£ÖÖ-¯Öã¬Ö-¯Öé£ÖÛË : Ûú¬ÖÓ-Ûú£Ö´ÖË; †Öê׬Ö-†¾Ö׬Ö; ( ÃÖæ. 131 )
ÃÖÖê¬Ö´´Ö-ÃÖÖî¬Ö´ÖÔ ( ÃÖæ. 169) ; ÃÖÖ¬ÖÖ¸ÞÖ ( ÃÖæ. 41) ;
Ûúפ׾֬ÖÖê-ÛúןÖ×¾Ö¬Ö; ( ÝÖÖ. 18) †Ö¬ÖÖ¸ ( ™ß. 19 )
6. ÃÖÓ–ÖÖ†ÖêÓÛê ¯ÖÓ“Ö´Öß-‹Ûú¾Ö“Ö®ÖÛê
ºþþ¯Ö´ÖêÓ ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ ¾Ö ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ †Ö ŸÖ£ÖÖ ™ßÛúÖ´ÖêÓ ²ÖÆãŸÖÖµÖŸÖÃÖê ¤Öê
¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… µÖ£ÖÖ-ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ-×ÞÖµÖ´ÖÖ-×®ÖµÖ´ÖÖŸÖË…
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ-´ÖÖêÆÖ-´ÖÖêÆÖŸÖË… ŸÖ´ÆÖ-ŸÖôÖÖŸÖË… ™ßÛúÖ´ÖêÓ -ÞÖÖÞÖ¤Öê,
¯Öœ´ÖÖ¤Öê, Ûê¾Ö»ÖÖ¤Öê, ×¾ÖפµÖÖ¤Öê, ÜÖê¢Ö¤Öê, ÛúÖ»Ö¤Öê, †Öפ…
ÃÖÓ–ÖÖ†ÖêÓÛê
ÃÖ¯ŸÖ´Öß-‹Ûú¾Ö“Ö®Ö Ûê ºþþ¯Ö´ÖêÓ ×´´Ö †Öî¸ ×´Æ ¤Öê®ÖÖêÓ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ…
µÖ£ÖÖ-ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ-‹Ûú×´´Ö ( 36, 43, 129, 148, 149 ) †Öפ… ‹ŒÛú×´Æ ( 63, 127 )…
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ-‹ŒÛú×´´Ö, »ÖÖêµÖ×´´Ö, ¯ÖŒÜÖ×´Æ, ´Ö¤×´Æ, †Öפ … ™ßÛúÖ´ÖêÓ -
¾ÖŸ£Öã×´´Ö, “Ö‡¤×´Æ, •Ö×´Æ, †Öפ…
¤Öê
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ ÛúŸÖÖÔÛúÖ¸Ûú ‹Ûú¾Ö“Ö®ÖÛúß ×¾Ö³ÖŒŸÖß ˆ ³Öß ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî …
•ÖîÃÖê £ÖÖ¾Ö¹ý ( 135 ) ‹ŒÛãú ( 146 )
µÖÆ Ã¯Ö™ŸÖ: †¯Ö³ÖÎÓ¿Ö ³ÖÖÂÖÖÛúß †Öî¸ ¯ÖξÖé×¢Ö Æî †Öî¸ ˆÃÖ »ÖõÖÞÖÛúÖ ¿ÖÛú 738
ÃÖê ¯Öæ¾ÖÔÛê ÃÖÖ×ÆŸµÖ´ÖêÓ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖ®ÖÖ ´ÖÆŸ¾Ö¯ÖæÞÖÔ Æî…
7. •ÖÆÖÓ ´Ö¬µÖ¾ÖŸÖßÔ ¾µÖÓ•Ö®ÖÛúÖ »ÖÖê¯Ö
Æã†Ö Æî ¾ÖÆÖÓ µÖפ ÃÖÓµÖÖêÝÖß ¿ÖêÂÖ Ã¾Ö¸ † †£Ö¾ÖÖ †Ö ÆÖê ŸÖÖê ²ÖÆã¬ÖÖ µÖ ÁÖã×ŸÖ ¯ÖÖµÖß •ÖÖŸÖß Æî…
•ÖîÃÖê-ן֟£ÖµÖ¸-ŸÖߣÖÔÛú¸; ¯ÖµÖŸ£Ö-¯Ö¤Ö£ÖÔ; ¾ÖêµÖÞÖÖ-¾Ö꤮ÖÖ; ÝÖµÖ-ÝÖŸÖ; ÝÖ•Ö;
×¾Ö´ÖÝÝÖµÖÖ-×¾Ö´ÖÖÝÖÔÝÖÖ:,
†ÖÆÖ¸µÖÖ-†ÖÆÖ¸ÛúÖ; †Öפ…
† Ûê †×ŸÖ׸ŒŸÖ ‘†Öê’ Ûê
ÃÖÖ£Ö ³Öß †Öî¸ Œ¾Öד֟ÖË ‰ú ¾Ö ‹ Ûê ÃÖÖ£Ö ³Öß ÆßÖ×»Ö×ÜÖŸÖ ¯ÖÎןֵÖÖêÓ´ÖêÓ µÖ
ÁÖã×ŸÖ ¯ÖÖ‡Ô ÝÖ‡Ô Æî… ×Ûú®ŸÖã Æê´Ö“Ö®¦Ûê ×®ÖµÖ´ÖÛúÖ1 (1 †¾ÖÞÖÖêÔ µÖ ÁÖãןÖ: ( 8, 1, 180, ) ™ßÛúÖ-Œ“Öד֤Ë
³Ö¾ÖןÖ, ׯֵև …… 180 …… ) ŸÖ£ÖÖ •Öî®Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®ÖßÛê †®µÖ¡Ö ¯ÖεÖÖêÝÖÖêÓÛúÖ2
(2 ›Öò. ˆ¯ÖÖ¬µÖê; ¯Öξ֮֓ÖÃÖÖ¸Ûúß ³Öæ×´ÖÛúÖ, ¯Öé. 115 ) ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûú¸Ûê
×®ÖµÖ´ÖÛê ×»ÖµÖê ‡®Ö þָÖêÓÛê ÃÖÖ£Ö µÖ ÁÖã×ŸÖ ®ÖÆßÓ ¸ÜÖ®ÖêÛúÖ ¯ÖÎßÖãŸÖ
ÝÖÎÓ£Ö´ÖêÓ ¯Öε֟®Ö ×ÛúµÖÖ ÝÖµÖÖ Æî… ŸÖ£ÖÖ×¯Ö ‡ÃÖÛê ¯ÖεÖÖêÝÖÛúß †Öê¸ †ÖÝÖê
Æ´ÖÖ¸ß ÃÖæõ´Ö¤é×™ ¸ÆêÝÖß… ( ¤ê×ÜÖ‹ ‰ú¯Ö¸ ¯ÖÖšÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®ÖÛê ×®ÖµÖ´Ö ¯Öé.13 )
ˆ Ûê ¯Ö¿“ÖÖŸÖË »Ö㯟־ÖÞÖÔÛê ãÖÖ®Ö´ÖêÓ
²ÖÆã¬ÖÖ ¾Ö ÁÖã×ŸÖ ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî …
•ÖîÃÖê-¾ÖÖ»Öã¾ÖÖ-¾ÖÖ»ÖãÛúÖ:; ²ÖÆã¾Ö-²ÖÆãÛÓ; ×¾ÖÆã¾Ö-×¾Ö¬ÖæŸÖ, †Öפ …
×Ûú®ŸÖã ‘¯Ö••Ö¾Ö’ ´ÖêÓ ×¾Ö®ÖÖ ˆ Ûê ÃÖÖ´Ö߯µÖÛê ³Öß ×®ÖµÖ´ÖÃÖê
¾Ö ÁÖã×ŸÖ ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî …
8. ¾ÖÞÖÔ ×¾ÖÛúÖ¸Ûê Ûãú” ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ¤ÖƸÞÖ ‡ÃÖ
¯ÖÎÛúÖ¸ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ---ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ---†øÖ‡••Ö-†¬ÖÔŸÖéŸÖßµÖ (163)
†×ÞÖµÖÖêÝÖ-†®ÖãµÖÖêÝÖ (5); †Öˆ-†¯ÖË (39); ‡×ø-Šú׬¤ (59); †Öê׬Ö, †Öê×Æ-†¾Ö׬Ö
(115,131); †Öê¸Ö×»ÖµÖ-†Öî¤Ö׸Ûú (56); ”¤ã´ÖŸ£Ö-”©Ã£Ö (132); ŸÖêˆ-ŸÖê•ÖÃÖ (39);
¯Ö••Ö¾Ö-¯ÖµÖÖÔµÖ (115); ´ÖÖêÃÖ-´ÖéÂÖÖ (49); ¾ÖêÓŸÖ¸-¾µÖ®ŸÖ¸µÖ (96);
ÞÖ긇µÖ-®ÖÖ¸Ûú, ®ÖÖ¸Ûúß (25); ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ--- ‡ŒÜÖµÖ-‡õ¾ÖÖÛãú (50);
ˆ¸Ö»Ö-ˆ¤Ö¸ (160); ‡ÓÝÖÖ»Ö-†ÓÝÖÖ¸ (151); ÜÖê¢ÖÞÆæ-õÖê¡Ö–Ö (52); “ÖÖÝÖ-ŸµÖÖÝÖ
(92); ±ú§µÖ-ï֬ÖÔÛú (121); ÃÖÃÃÖêפ´Ö-ÃÖÓþÖê¤•Ö (139)…
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ´ÖêÓ †Ö‹ Æã‹ Ûãú” ¤ê¿Öß ¿Ö²¤ ‡ÃÖ ¯ÖÎÛúÖ¸
ÆîÓ-ÛúÖµÖÖê»Öß-¾Öß¾Ö¬Ö (88); ‘Öã´´ÖÓŸÖ-³Öδ֟ÖË (63); “ÖÖêŒÜÖÖê-¿Ö㬤 (207);
×ÞÖ´ÖêÞÖ-†Ö¬ÖÖ¸ ( 7 ); ³Öê••Ö-³Öß¹ý; (201); ´Öê¸-´ÖÖ¡ÖÖ, ´ÖµÖÖÔ¤Ö (90).
™ßÛúÖÛê
Ûãú” ¤ê¿Öß ¿Ö²¤--†×»»ÖµÖ‡-ˆ¯ÖÃÖ¯ÖÔ×ŸÖ (220); “Ö›×¾ÖµÖ-†Ö¹ýœ (221); ”×øµÖ
ŸµÖŒ¢¾ÖÖ (221); ×ÞÖÃÖãלµÖ-®ÖŸÖ (68) ; ²ÖÖê»ÖÖ×¾ÖµÖ-¾µÖŸÖߟµÖ (68)…
ਅ
£ÖÖê›êÃÖê ˆ¤ÖƸÞÖÖêÓ¯Ö¸ÃÖê Æß Æ´Ö ÃÖæ¡ÖÖêÓ, ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ ¾Ö ™ßÛúÖÛúß ³ÖÖÂÖÖ Ûê
×¾ÖÂÖµÖ´ÖêÓ Ûãú” ×®ÖÞÖÔµÖ Ûú¸ ÃÖÛúŸÖê Æî… µÖÆ ³ÖÖÂÖÖ ´ÖÖÝÖ¬Öß µÖÖ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß
®ÖÆßÓ Æî, ŒµÖÖêÓ×Ûú, ˆÃÖ´ÖêÓ ®Ö ŸÖÖê †×®Ö¾ÖÖµÖÔ ºþþ¯ÖÃÖê, †Öî¸ ×¾ÖÛú»¯ÖÃÖê Æß ¸
Ûê ãÖÖ®Ö ¯Ö¸ »Ö, ¾Ö ÃÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¿Ö ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ, †Öî¸ ®Ö ÛúŸÖÖÔÛúÖ¸Ûú
‹Ûú¾Ö“Ö®Ö ´ÖêÓ ÛúÆßÓ ‹ ×´Ö»ÖŸÖÖ…
ŸÖ Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¤, ×ÛεÖÖ†ÖêÓÛê ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö
¾ÖŸÖÔ´ÖÖ®Ö ÛúÖ»Ö´ÖêÓ ×¤ ¾Ö ¤ê, ¯Öæ¾ÖÔÛúÖ×»ÖÛú ×ÛεÖÖ†ÖêÓÛê ºþþ¯Ö´ÖêÓ ¢Öã ¾Ö
¤æÞÖ †¯ÖÖ¤Ö®ÖÛúÖ¸ÛúÛúß ×¾Ö³Ö׌ŸÖ ¤Öê ŸÖ£ÖÖ †×¬ÖÛú¸ÞÖÛúÖ¸ÛúÛúß ×¾Ö³Ö׌ŸÖ ×´Æ, Ûú
Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸, ÝÖ, ŸÖ£ÖÖ £Ö Ûê ãÖÖ®Ö¯Ö¸ ¬Ö †Ö¤ê¿Ö, ŸÖ£ÖÖ ¤ †Öî¸ ¬Ö ÛúÖ
»ÖÖê¯ÖÖ³ÖÖ¾Ö, µÖê ÃÖ²Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®ÖßÛê »ÖõÖÞÖ ÆîÓ… ŸÖ£ÖÖ ŸÖ ÛúÖ »ÖÖê¯Ö, ×ÛεÖÖÛê ºþþ¯ÖÖêÓ´ÖêÓ ‡, ¯Öæ¾ÖÔ
ÛúÖ×»ÖÛú ×ÛεÖÖÛê ¹ý¯Ö´ÖêÓ ‰úÞÖ, µÖê ´ÖÆÖ¸Ö™ÒßÛê »ÖõÖÞÖ ÆîÓ… µÖê ¤Öê®ÖÖêÓ
¯ÖÎÛúÖ¸Ûê »ÖõÖÞÖ ÃÖæ¡ÖÖêÓ, ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ ¾Ö ™ßÛúÖ ÃÖ³Öß´ÖêÓ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ…
ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ •ÖÖê ¾ÖÞÖÔ×¾ÖÛúÖ¸Ûê ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ¤ÖƸÞÖ ¯ÖÖµÖê •ÖÖŸÖê ÆîÓ ¾Öê
†¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬ÖßÛúß †Öê¸ ÃÖÓÛêŸÖ Ûú¸ŸÖê ÆîÓ… †ŸÖ: ÛúÆÖ •ÖÖ ÃÖÛúŸÖÖ Æî ×Ûú ÃÖæ¡ÖÖêÓ,
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓ ¾Ö ™ßÛúÖÛúß ³ÖÖÂÖÖ ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß ¯ÖÎÖÛéúŸÖ Æî, ˆÃÖ¯Ö¸ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ÛúÖ
¯ÖγÖÖ¾Ö Æî, ŸÖ£ÖÖ ˆÃÖ¯Ö¸ ´ÖÆÖ¸Ö™ÒßÛúÖ ³Öß ÃÖÓÃÛúÖ¸ ¯Ö›Ö Æî… ‹êÃÖß Æß
³ÖÖÂÖÖÛúÖê ׯֿÖê»Ö †Öפ ¯ÖÖ¿“Ö×´ÖÛú ×¾Ö«Ö®ÖÖêÓ®Öê •Öî®Ö ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß ®ÖÖ´Ö
פµÖÖ Æî…
ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ †¬ÖÔ´ÖÖÝÖ¬Öß ¾ÖÞÖÔ×¾ÖÛúÖ¸
ÛúÖ ²ÖÖÆã»µÖ Æî… ÃÖæ¡ÖÖêÓ´ÖêÓ ‹Ûú ´ÖÖ¡Ö ×ÛεÖÖ ‘†×Ÿ£Ö’ †ÖŸÖß Æî †Öî¸ ¾ÖÆ ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö ¾Ö ²ÖÆã¾Ö“Ö®Ö
¤Öê®ÖÖêÓÛúß ²ÖÖê¬ÖÛú Æî… µÖÆ ³Öß ÃÖæ¡ÖÖêÓÛê ¯ÖÎÖ“Öß®Ö †ÖÂÖÔ ¯ÖεÖÖêÝÖÛúÖ
ˆ¤ÖƸÞÖ Æî…
ÝÖÖ£ÖÖ‹Ó
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖÛê ׳֮®Ö ׳֮®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛúß ×³Ö®®Ö ׳֮®Ö ÛúÖ»ÖÛúß ¸“Öß
Æã‡Ô †®Öã´ÖÖ®Ö Ûúß •ÖÖ ÃÖÛúŸÖß ÆîÓ… †ŸÖ‹¾Ö ˆ®Ö´ÖêÓ ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß ¾Ö
´ÖÆÖ¸Ö™Ò֮߯ÖÛúß ´ÖÖ¡ÖÖ´ÖêÓ ³Öê¤ Æî… ×Ûú®ŸÖã ‹êÃÖÖ ¯ÖΟÖßŸÖ ÆÖêŸÖÖ Æî ×Ûú
³ÖÖÂÖÖ ×•ÖŸÖ®Öß †×¬ÖÛú ¯Öã¸Ö®Öß Æî
ˆŸÖ®ÖÖ ˆÃÖ´ÖêÓ ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß¯Ö®Ö †×¬ÖÛú Æî †Öî¸ ×•ÖŸÖ®Öß †¾ÖÖÔ“Öß®Ö Æî
ˆŸÖ®ÖÖ ´ÖÆÖ¸Ö™Ò֮߯օ ´ÖÆÖ¸Ö™ÒßÛúÖ ¯ÖγÖÖ¾Ö ÃÖÖ×ÆŸµÖ´ÖêÓ ¯Öß”ê ¯Öß”ê
†×¬ÖÛúÖ׬ÖÛú ¯Ö›ŸÖÖ ÝÖµÖÖ Æî… ˆ¤ÖƸÞÖÛê ×»ÖµÖê ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö Ûúß ÝÖÖ£ÖÖ ®ÖÓ.
203 »ÖßוֵÖê •ÖÖê µÖÆÖÓ ‡ÃÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ ¯ÖÖ‡Ô •ÖÖŸÖß Æî -
¹ýÃÖפ ×ÞÖӤפ †ÞÞÖê ¤æÃÖפ ²ÖÆãÃÖÖê
µÖ ÃÖÖêµÖ-³ÖµÖ-²ÖÆã»ÖÖê …
†ÃÖãµÖפ ¯Ö׸³Ö¾Öפ ¯Ö¸Ó ¯ÖÃÖÓÃÖפ
†¯¯ÖµÖÓ ²ÖÆãÃÖÖê ……
‡ÃÖß ÝÖÖ£ÖÖ®Öê ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸ (
•Öß¾ÖÛúÖÓ› 512 ) ´ÖêÓ µÖÆ ¹ý¯Ö ¬ÖÖ¸ÞÖ Ûú¸ ×»ÖµÖÖ Æî ---
¹ýÃÖ‡ ×ÞÖÓ¤‡ †ÞÞÖê ¤æÃÖ‡ ²ÖÆãÃÖÖê µÖ
ÃÖÖêµÖ-³ÖµÖ-²ÖÆã»ÖÖê …
†ÃÖãµÖ‡ ¯Ö׸³Ö¾Ö‡ ¯Ö¸Ó ¯ÖÃÖÓÃÖ‹
†¯¯ÖµÖÓ ²ÖÆãÃÖÖê ……
µÖÆÖÓÛúß
ÝÖÖ£ÖÖ†ÖêÓÛúÖ ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸´ÖêÓ ‡ÃÖ ¯ÖÎÛúÖ¸ÛúÖ ´ÖÆÖ¸Ö™Òß -¯Ö׸¾ÖŸÖÔ®Ö ²ÖÆãŸÖ
¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… ×Ûú®ŸÖã ÛúÆßÓ ÛúÆßÓ ‹êÃÖÖ ³Öß ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî ×Ûú •ÖÆÖÓ ‡ÃÖ
ÝÖÎÓ£Ö´ÖêÓ ´ÖÆÖ¸Ö™Òß¯Ö®Ö Æî ¾ÖÆÖÓ ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸´ÖêÓ ¿ÖÖî¸ÃÖê®Öß¯Ö®Ö ×ãָ
Æî… µÖ£ÖÖ, ÝÖÖ£ÖÖ 207 ´ÖêÓ µÖÆÖÓ ‘ÜÖ´Ö‡ ²ÖÆã†Ó ×Æ’ Æî ¾ÖÆÖÓ ÝÖÖê. •Öß. 516 ´ÖêÓ ‘ÜÖ´Öפ ²ÖÆãÝÖÓ ×¯Ö’ ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… ÝÖÖ£ÖÖ 210 ´Öê µÖÆÖ ‘‹µÖ-×ÞÖÝÖÖꤒ Æî, ×Ûú®ŸÖã ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸ 196 ´ÖêÓ ˆÃÖß •ÖÝÖÆ ‘‹ÝÖ-×ÞÖÝÖÖꤒ Æî… ‹êÃÖê ãֻÖÖêÓ¯Ö¸ ÝÖÖê´´Ö™ÃÖÖ¸´ÖêÓ ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ¯ÖÖš ¸×õÖŸÖ ¸Æ
ÝÖµÖÖ ¯ÖΟÖßŸÖ ÆÖêŸÖÖ Æî… ‡®Ö ˆ¤ÖƸÞÖÖêÓÃÖê
µÖÆ ³Öß Ã¯Ö™ Æî ×Ûú µÖê ÝÖÎÓ£Ö
¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛúß ¯Öã¸Ö®Öß ÆßÖ×»Ö×ÜÖŸÖê ¯ÖΟÖßŸÖ ÆÖêŸÖê Æî… ‡®Ö ˆ¤ÖƸÞÖÖêÓÃÖê µÖÆ ³Öß Ã¯Ö™ Æî ×Ûú
•Ö²ÖŸÖÛú ¯ÖÎÖ“Öß®Ö ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛúß ¯Öã¸Ö®Öß ÆßÖ×»Ö×ÜÖŸÖ ¯ÖÎןֵÖÖêÓÛúß
ÃÖÖ¾Ö¬ÖÖ®ÖßÃÖê ¯Ö¸ßõÖÖ ®Ö Ûúß •ÖÖµÖ †Öî¸ µÖ£Öê™ ˆ¤ÖƸÞÖ ÃÖ®´ÖãÜÖ ˆ¯Ö×Ã£ÖŸÖ ®Ö
ÆÖêÓ ŸÖ²ÖŸÖÛú ‡®ÖÛúß ³ÖÖÂÖÖÛê ×¾ÖÂÖµÖ´ÖêÓ ×®Ö¿“ÖµÖŸÖ: Ûãú” ÛúÆ®ÖÖ †®Öã×“ÖŸÖ Æî…
™ßÛúÖ
ÛúÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖª ¯ÖÎÖîœ, ´ÖãÆÖ¾Ö¸ê¤Ö¸ †Öî¸ ×¾ÖÂÖµÖÛê †®ÖãÃÖÖ¸ ÃÖÓÃÛéúŸÖÛúß
ŸÖÛÔ¿Öî»ÖßÃÖê ¯ÖγÖÖ×¾ÖŸÖ Æî… ÃÖ×®¬Ö
†Öî¸ ÃÖ´ÖÖÃÖÖêÓÛúÖ ³Öß µÖ£ÖÖãÖÖ®Ö ²ÖÖÆã»µÖ Æî… µÖÆÖÓ µÖÆ ²ÖÖŸÖ ˆ»»ÖêÜÖ®ÖßµÖ Æî
×Ûú ÃÖæ¡Ö-ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛúÖê µÖÖ Ã±ãú™ ”Öê™ß ´ÖÖê™ß ÜÖÓ› ¸“Ö®ÖÖ†ÖêÓÛúÖêÓ ”Öê›Ûú¸
פÝÖ´²Ö¸ ÃÖÖ×ÆŸµÖ´ÖêÓ †³ÖߟÖÛú µÖÆß ‹Ûú ÝÖÎÓ£Ö ‹êÃÖÖ ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ ÆÖê ¸ÆÖ Æî
וÖÃÖ´ÖêÓ ÃÖÖ×ÆןµÖÛú ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ÝÖª ¯ÖÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æî… †³Öß ‡ÃÖ ÝÖªÛúÖ ²ÖÆãŸÖ
²Ö›Ö ³ÖÖÝÖ †ÖÝÖê ¯ÖÎÛúÖ×¿ÖŸÖ ÆÖê®Öê¾ÖÖ»ÖÖ Æî … †ŸÖ: •µÖÖêÓ •µÖÖêÓ ¾ÖÆ ÃÖÖ×ÆŸµÖ
ÃÖÖ´Ö®Öê †ÖŸÖÖ •ÖÖ‹ÝÖÖ ŸµÖÖêÓ ŸµÖÖêÓ ‡ÃÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖÛê þֹý¯Ö¯Ö¸ †×¬ÖÛúÖ׬ÖÛú
¯ÖÎÛúÖ¿Ö ›Ö»Ö®ÖêÛúÖ ¯Öε֟®Ö ×ÛúµÖÖ •ÖÖ‹ÝÖÖ…
‡ÃÖß
ÛúÖ¸ÞÖ ÝÖÎÓ£ÖÛúß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ³ÖÖÂÖÖÛê ×¾ÖÂÖµÖ´ÖêÓ ³Öß †³Öß Æ´Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖ Ûãú”
®ÖÆßÓ ×»ÖÜÖŸÖê… Ûê¾Ö»Ö ‡ŸÖ®ÖÖ ÃÖæ×“ÖŸÖ Ûú¸ ¤ê®ÖÖ ¯ÖµÖÖÔ¯ŸÖ ÃÖ´Ö—ÖŸÖê ÆîÓ ×Ûú
ÝÖÎÓ£ÖÛúß ÃÖÓÃÛéúŸÖ ¿Öî»Öß †ŸµÖ®ŸÖ ¯ÖÎÖîœ, ÃÖã¯Ö׸´ÖוÖÔŸÖ †Öî¸ ®µÖÖµÖ¿ÖÖáÖÛê
ÝÖÎÓ£ÖÖêÓÛê †®Öã¹ý¯Ö Æî… Æ´Ö †¯Ö®Öê ¯ÖÖš-ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûê ×®ÖµÖ´ÖÖêÓ´ÖêÓ ÛúÆ
†ÖµÖê ÆîÓ ×Ûú ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö´ÖêÓ †×¸ÆÓŸÖ: ¿Ö²¤ †®ÖêÛú²ÖÖ¸ †ÖµÖÖ Æî †Öî¸
ˆÃÖÛúß ×®Ö¹ý׌ŸÖ ³Öß †×¸Æ®Ö®ÖÖ¤Ë †×¸ÆÓŸÖ: †Öפ Ûúß ÝÖ‡Ô Æî… ÃÖÓÃÛéúŸÖ
¾µÖÖÛú¸ÞÖÛê ×®ÖµÖ´ÖÖ®ÖãÃÖÖ¸ Æ´ÖêÓ µÖÆ ¹ý¯Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ÞÖßµÖ –ÖÖŸÖ Æã†Ö… †ÆÔ
¬ÖÖŸÖãÃÖê ²Ö®ÖÖ †ÆÔŸÖË ÆÖêŸÖÖ Æî †Öî¸ ˆÃÖÛê ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö ¾Ö ²ÖÆã“Ö®ÖÛê ¹ý¯Ö
ÛδֿÖ: †ÆÔ®ÖË †Öî¸ †ÆÔ®ŸÖ: ÆÖêŸÖê ÆîÓ… µÖפ †×¸ + Æ®ÖË ÃÖê ÛúŸÖÖÔ¾ÖÖ“ÖÛú ¹ý¯Ö
²Ö®ÖÖµÖÖ •ÖÖµÖ ŸÖÖê †×¸Æ®ŸÖé ÆÖêÝÖÖ ×•ÖÃÖÛê ÛúŸÖÖÔ ‹Ûú¾Ö“Ö®Ö ¾Ö ²ÖÆã¾Ö“Ö®Ö ¹ý¯Ö
†×¸Æ®ŸÖÖ †Öî¸ †×¸Æ®ŸÖÖ¸: ÆÖê®ÖÖ “ÖÖ×ƵÖê… “ÖæÓ×Ûú µÖÆÖÓ ¾µÖ㟯Ö×¢Ö´ÖêÓ
†×¸Æ®Ö®ÖÖŸÖË ÛúÆÖ ÝÖµÖÖ Æî †ŸÖ: †ÆÔ®ÖË ¾Ö †ÆÔ®ŸÖ: ¿Ö²¤ ÝÖÎÆÞÖ ®ÖÆßÓ ×ÛúµÖÖ •ÖÖ
ÃÖÛúŸÖÖ… Æ´Ö®Öê ¯ÖÎßÖãŸÖ ÝÖÎÓ£Ö´ÖêÓ †×¸Æ®ŸÖÖ Ûú¸ פµÖÖ Æî, ×Ûú®ŸÖã Æî µÖÆ
¯Öο®Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ÞÖßµÖ ×Ûú ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ †×¸Æ®ŸÖ: •ÖîÃÖÖ ¹ý¯Ö ¸ÜÖ®ÖÖ “ÖÖ×ƵÖê µÖÖ
®ÖÆßÓ… µÖפ Æ´Ö Æ®ÖË ¬ÖÖŸÖãÃÖê ²Ö®ÖÖ Æã†Ö ‘†×¸ÆÖ ’ ¿Ö²¤
ÝÖÎÆÞÖ Ûú¸êÓ †Öî¸ ¯ÖÖ×ÞÖ×®Ö Ûê ‘´Ö‘Ö¾ÖÖ
²ÖÆã»Ö´ÖË’ ÃÖæ¡ÖÛúÖ
‡ÃÖ ¿Ö²¤¯Ö¸ ³Öß †×¬ÖÛúÖ¸ “Ö»ÖÖ¾ÖêÓ ŸÖÖê ²ÖÆã¾Ö“Ö®Ö´ÖêÓ †×¸Æ®ŸÖ: ÆÖê ÃÖÛúŸÖÖ Æî…
ÃÖÓÃÛéúŸÖ³ÖÖÂÖÖ Ûúß ¯ÖÎÝÖןÖÛê †®ÖãÃÖÖ¸ µÖÆ ³Öß †ÃÖÓ³Ö¾Ö ®ÖÆßÓ Æî ×Ûú µÖÆ
†ÛúÖ¸Ö®ŸÖ ¿Ö²¤ †ÆÔŸÖË Ûê ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¹ý¯Ö †¸ÆÓŸÖ, †×¸ÆÓŸÖ, †¹ýÆÓŸÖ ¯Ö¸ÃÖê Æß
ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ ¹ýœ ÆÖê ÝÖµÖÖ ÆÖê… ×¾Ö¾¤Ö®ÖÖêÓÛúÖ ´ÖŸÖ Æî ×Ûú ÝÖÖê×¾Ö®¤ ¿Ö²¤
ÃÖÓÃÛéúŸÖÛê ÝÖÖê¯Öꮦ ÛúÖ ¯ÖÎÖÛéúŸÖ ¹ý¯Ö Æî1 ( 1 Keith :
History of Sans. Lit., p. 24. )…
×Ûú®ŸÖã ¯Öß”ê ÃÖê ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ ³Öß ¾ÖÆ ¹ýœ ÆÖê ÝÖµÖÖ †Öî¸ ˆÃÖßÛúß ¾µÖ㟯ÖןÖ
ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ ¤ß •ÖÖ®Öê »ÖÝÖß … ˆÃÖ
†¾ÖãÖÖ´ÖêÓ †×¸Æ®ŸÖ: ¿Ö²¤ †ÛúÖ¸Ö®ŸÖ •Öî®Ö ÃÖÓÃÛéúŸÖ´ÖêÓ ¹ýœ ´ÖÖ®ÖÖ •ÖÖ ÃÖÛúŸÖÖ
Æî … ¾ÖîµµÖÖÛú¸ÞÖÖêÓÛúÖê ‡ÃÖÛúÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ Ûú¸®ÖÖ “ÖÖ×ƵÖê …